# Mevzuattan Doğrulanmış Kurallar

*Kaynak: `mevzuat/` arşivindeki resmî metinler. Tarama tarihi: 25.07.2026 (EGT-12).*
*Her satır madde referanslıdır. Mevzuatta bulunamayan kurallar açıkça "MEVZUATTA YOK" olarak işaretlenmiştir — bunlar varsayım değil, parametrik ayar + operasyon/bakanlık teyidi gerektiren noktalardır.*

**Kaynak kısaltmaları**
- **Y-2016** — Denizyoluyla Taşınan Tehlikeli Yüklere İlişkin Uluslararası Kod Kapsamında Eğitim ve Yetkilendirme Yönetmeliği (RG 22.01.2016/29601, değişik 17.04.2022/31812)
- **YÖN-2019** — IMDG Kod Eğitim Seminerlerine İlişkin Yönerge (Bakan Oluru 26.07.2019/56617)
- **TY-2019** — Tehlikeli Yüklere İlişkin Deniz Ticareti Gözetim Hizmeti Yönergesi (Bakan Oluru 26.12.2019/97317, değişik 28.02.2020/15324)
- **DG-2020** — Deniz Ticareti Gözetim Hizmetleri Uygulama Yönergesi (Bakanlık Oluru 14.08.2020/840)

---

## 0. En kritik bulgu: tek bir kural seti YOK

Üç ayrı eğitim ailesi, üç ayrı kural seti. Aynı sistemde yaşayacaklar ve **hiçbiri koda gömülemez** (AD-08).

| Kural | IMDG Kod eğitimleri (13 görev) | TY Deniz Gözetim eğitimleri | Deniz Gözetim (genel, tehlikeli yük hariç) |
|---|---|---|---|
| **Azami katılımcı** | **30 kişi** (Y-2016 md.13/ç) | **25 kişi** (TY-2019 md.17/1) | MEVZUATTA YOK |
| **Asgari katılımcı** | MEVZUATTA YOK | MEVZUATTA YOK | MEVZUATTA YOK |
| **Sınav** | Zorunlu — en az 25 soru, 100 üzerinden **en az 70** (Y-2016 md.6/1) | Zorunlu — en az 25 soru, **en az 70** (TY-2019 md.17/2) | MEVZUATTA YOK (sınav şartı düzenlenmemiş) |
| **İdareye bildirim** | Eğitim başlama tarihinden **en az 3 gün önce** (Y-2016 md.13/g; YÖN-2019 md.6/3 → KUMS) | Aynı (TY-2019 md.17/4 atfı) | **En az 15 gün önce + İDARE ONAYI**; onaylanmamış eğitim **geçersiz** (DG-2020 md.14/8) |
| **Yenileme periyodu** | 2 yıl (Y-2016 md.5/4; YÖN-2019 md.8) — **istisna: görev 11 ve 12 için 5 yıl** (YÖN-2019 md.5/2, 5/4) | Koda göre 2 veya 5 yıl (TY-2019 Ek-5) | 5 yıl (DG-2020 md.14/3) |
| **Kayıt saklama** | En az **3 yıl** (Y-2016 md.13/f) | — | **5 yıl** (DG-2020 md.14/4) |

> **Sistem sonucu:** azami katılımcı, sınav zorunluluğu, geçme notu, bildirim süresi, bildirim tipi (bildirim mi onay mı), yenileme periyodu ve kayıt saklama süresi — hepsi **eğitim tanımının alanları** olmalı. Eğitim kataloğuna yeni bir eğitim eklenirken bunlar tek tek girilir. Mevzuat kaydı bu sayıları **taşımaz**, yalnız madde referanslı uyarı olarak hatırlatır (§11, 27.07.2026 revizyonu).

---

## 1. Sınav

| Bulgu | Kaynak |
|---|---|
| IMDG Kod eğitimi **ve** 2 yılda bir yenileme eğitimi sonunda katılımcılar sınava tabi tutulur | Y-2016 md.6/1 |
| Sınav **en az 25 sorudan** oluşur | Y-2016 md.6/1 |
| Başarı eşiği: **100 üzerinden en az 70** | Y-2016 md.6/1; TY-2019 md.17/2 |
| Sınavda başarılı olanlara **katılım belgesi** düzenlenir | Y-2016 md.6/2 |
| Sınavda başarılı olanlara **KUMS üzerinden sertifika** düzenlenir | YÖN-2019 md.12/2 |
| Sınav, verilen eğitim konularına yönelik olmalı ve adayın öğrendiği bilgiyi ölçmeli | YÖN-2019 md.12/1 |
| İdare gerek görürse sınavı **Bakanlık taşra teşkilatı** vasıtasıyla yaptırabilir | YÖN-2019 md.12/1 |
| Sınav süresi göreve göre değişir: 0,5 / 1 / 1,5 saat — toplam eğitim süresinin parçası | YÖN-2019 Ek tablo, "Sınav" sütunu |
| Bakanlık, TMUB denetimi sırasında personelin bilgisini kontrol edip yetersiz görürse **eğitimin tekrarını isteyebilir** | YÖN-2019 md.14/3 |

**MEVZUATTA YOK — karar gerekiyor:**
- **Sınav tekrarı / bütünleme hakkı.** Mevzuat yalnızca "başarılı olanlara belge düzenlenir" diyor; başarısız olanın ne yapacağı düzenlenmemiş. Yani *sertifika alamayacağı kesin*, ancak tekrar sınava girip giremeyeceği İdare tarafından yasaklanmamış — bu 3E'nin uygulama kararıdır. Sistemde parametrik olmalı: "sınav tekrar hakkı: yok / N kez / süre sınırlı".
- Geçme notunun 70'in **üstüne** çekilebilmesi mümkün; mevzuat asgari sınır koyuyor. ⛔ **Bu bir doğrulama kuralı değil, bir uyarıdır** *(AD-27, 27.07.2026 revizyonu)*: eşik eğitim tanımının admin-tanımlı alanıdır, mevzuat kaydı *"başarı eşiği 100 üzerinden en az 70'tir (md.6/1)"* uyarısını ekranda gösterir ve 70'in altındaki bir değeri **reddetmez**. Bu satır önce *"alt sınır 70 zorunlu doğrulama"* diyordu; kodda böyle bir kısıt yoktur ve olmayacaktır (kırmızı çizgi 14).

---

## 2. Katılımcı sayısı

| Bulgu | Kaynak |
|---|---|
| Eğitim seminerleri **30 kişiyi geçmeyecek** şekilde düzenlenir (IMDG) | Y-2016 md.13/ç |
| TY deniz gözetim seminerleri **en fazla 25 kişi** | TY-2019 md.17/1 |
| Bir günlük eğitim süresi **8 saat** (TY deniz gözetim) | TY-2019 md.17/1 |
| Eğitim kuruluşları, **azami katılımın sağlanması** amacıyla farklı tesislerden aynı görevi icra eden personele **birlikte eğitim** düzenleyebilir | YÖN-2019 md.11 |

**MEVZUATTA YOK:** asgari katılımcı sayısı hiçbir metinde geçmiyor. Çatı dokümanındaki "en az 3 kişi" mevzuat kaynaklı değildir — uygulama pratiği olabilir, **parametrik kalmalı ve bakanlık/operasyon teyidi beklemeli**.

> **Not:** YÖN-2019 md.11, "açık eğitim" ve "çoklu kurumsal eğitim" iş modelinin doğrudan mevzuat dayanağıdır — farklı tesislerin personelini aynı seminerde birleştirmek açıkça serbesttir.

---

## 3. Yenileme ve geçerlilik

| Bulgu | Kaynak |
|---|---|
| Yenileme eğitimi, sertifika tarihinden itibaren **her 2 yılda bir** | Y-2016 md.5/4; YÖN-2019 md.6/1-ç, md.8 |
| Yenileme eğitimi **sertifika bitiş tarihinden önce** alınır; bu süre zarfında katılmayanlara **yeniden eğitim almadan sertifika düzenlenmez** | YÖN-2019 md.8 |
| Tartı aleti operatörü (görev 11) eğitimi **5 yılda bir** tekrarlanır | YÖN-2019 md.5/2 |
| Fumigasyon/gazdan arındırma (görev 12) eğitimi **5 yılda bir** tekrarlanır | YÖN-2019 md.5/4 |
| TY deniz gözetim: IMDG Kod ve IMSBC Kod **2 yıl**; IBC / IGC / MARPOL 73/78 / CTU / CSS / Grain / TDC / Hurda **5 yıl** | TY-2019 Ek-5/2 tablosu |
| DGY (genel gözetim) eğitimleri **5 yılda bir**; katılmayan o alanda gözetim hizmeti veremez | DG-2020 md.14/3 |

> **Sistem sonucu — kritik:** YÖN-2019 md.8 bir "af yok" kuralıdır. Süre kaçarsa yenileme eğitimi yeterli olmaz, **baştan tam eğitim** gerekir. Sertifika geçerlilik takibi bu yüzden sadece bir hatırlatma değil, satış/planlama akışını değiştiren bir karardır (yenileme eğitimi mi, tam eğitim mi teklif edilecek). Kademeli bildirim (90/60/45/30/15/7 gün — AD-10) bu kuralın operasyonel karşılığıdır.

---

## 4. Eğitim süreleri (IMDG — YÖN-2019 Ek tablosu)

| # | Görev | Toplam (saat) | Yenileme (saat) | Sınav (saat) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Sınıflandırma | 16 | 8 | 1 |
| 2 | Paketleme | 8 | 4 | 1 |
| 3 | İşaretleme, etiketleme, plakartlandırma | 8 | 4 | 1 |
| 4 | Yük taşıma birimlerinin yüklenmesi/boşaltılması | 16 | 8 | 1 |
| 5 | Taşıma belgelerinin hazırlanması | 16 | 8 | 1 |
| 6 | Taşıma için arz veya kabul | 20 | 8 | 1 |
| 7 | Elleçleme sırasında taşıma | 12 | 4 | 1 |
| 8 | Yükleme/istif planlarının hazırlanması | 24 | 12 | 1,5 |
| 9 | Gemilerden yükleme/boşaltma | 16 | 8 | 1 |
| 10 | Gözetim (yalnız paketli tehlikeli yük) | 16 | 8 | 1 |
| 11 | Tartı aleti operatörü | 8 | 5 yılda bir tekrar | 0,5 |
| 12 | Fumigasyon/gazdan arındırma | 8 | 5 yılda bir tekrar | 0,5 |
| 13 | Kategori 1 (9+4 birleşik) | 20 | 12 | 1 |

**TY deniz gözetim (TY-2019 Ek-5/2):** IMDG 16s/2yıl/8s · IMSBC 16s/2yıl/8s · IBC, IGC, MARPOL, CTU, CSS, Grain, TDC 16s/5yıl/16s · Hurda yükler: TAEK'in belirlediği süre (RÖRK kursu).

**DGY genel gözetim (DG-2020 Ek-3):** Gemi alım-satım 8s · Kiraya giriş-çıkış 12s · Söküm 8s · Yük miktarı 16s · Yağ/yakıt ölçümü 8s · Gemi yükleme/boşaltma/aktarma 16s · Liman ve tank sahası 8s · Konteyner stok/istif emniyeti 8s · Yükleme öncesi kontrol 8s.

---

## 5. Kapsama kuralları (bir eğitim diğerini içerir)

| Bulgu | Kaynak |
|---|---|
| Görev **4**'ü alan, **2 ve 3**'ü almış sayılır | YÖN-2019 md.7/1-a |
| Görev **9**'u alan, **7**'yi almış sayılır | YÖN-2019 md.7/1-b |
| Görev **8**'i alan, **5 ve 6**'yı almış sayılır | YÖN-2019 md.7/1-c |
| Eğitim kuruluşu, sertifikada eğitim verdiği görevle birlikte **bu görevin içerdiği diğer görev alanlarını da belirtir** | YÖN-2019 md.7/1 son cümle |
| Görev 13 (Kategori 1), görev 9 + görev 4'ün birleştirilmiş halidir | YÖN-2019 md.5/1-c |

---

## 6. Sertifika

| Bulgu | Kaynak |
|---|---|
| Sertifika **KUMS üzerinden** düzenlenir | YÖN-2019 md.12/2 |
| Sertifikada **personelin görev alanının yazılması zorunludur** | YÖN-2019 md.14/4 |
| Sertifikada kapsanan diğer görev alanları da belirtilir | YÖN-2019 md.7/1 |
| Eğitim programını bitirenlere, **alınan eğitimin niteliğini belirten katılım sertifikası** verilir | Y-2016 md.13/e |

**MEVZUATTA YOK:** resmî bir sertifika şablonu/format şartı bulunamadı. Sertifika KUMS üzerinden düzenlendiğinden format büyük olasılıkla bakanlık sisteminin ürettiği çıktıdır. **Operasyon teyidi gerekiyor:** sistemimizin ürettiği sertifika, KUMS çıktısının yerine mi geçiyor yoksa yanında iç belge olarak mı duruyor? Bu, sertifika modülünün ne olduğunu belirler.

---

## 7. Eğitmen (eğitici) şartları

### 7.1 IMDG Kod eğiticisi

| Bulgu | Kaynak |
|---|---|
| **Lisans düzeyinde eğitim** görmüş olmak (ön şart) | Y-2016 md.7/2 |
| + şunlardan **biri**: (a) en az **uzakyol birinci zabiti** veya **uzakyol birinci mühendisi** ehliyeti · (b) tehlikeli madde taşıma/depolama kuruluşlarının yük ve emniyet operasyonlarında **en az 5 yıl** çalışmış olmak · (c) tehlikeli maddeler konusunda kamu kurum/kuruluşlarında **en az 5 yıl** çalışmış olmak | Y-2016 md.7/2-a,b,c |
| Eğitici sınavı: **100 üzerinden en az 80** | Y-2016 md.7/3 |
| Eğitici belgesi geçerlilik süresi: **5 yıl** | Y-2016 md.7/3; YÖN-2019 md.14/5 |
| **Uygulamalı yangın söndürme eğitimi katılım belgesi zorunlu** (yetkili yangın söndürme eğitim merkezinden) | Y-2016 md.7/4 |
| Bir eğitici **en fazla iki** yetkilendirilmiş kuruluşta görev yapabilir | Y-2016 md.7/5 |
| 5 yıllık belge süresinde **hiç eğitim faaliyetinde bulunmayanların** belgesi yenilenmez; eğitici eğitimine yeniden katılmaları gerekir | Y-2016 md.8/1 |
| Belge yenileme başvurusu **süre dolmadan önce** yapılmalıdır | YÖN-2019 md.14/5 |
| CTU Kod eğitmeni olmayan kuruluş **görev 4 ve 11**'i veremez | YÖN-2019 md.6/4 |
| Fumigasyon/gazdan arındırma eğitmeni olmayan kuruluş **görev 12**'yi veremez | YÖN-2019 md.6/5 |
| IMDG Kod eğitmeni aynı zamanda CTU/fumigasyon eğitmeni ise bu eğitimleri **tek eğitmen olarak** verebilir | YÖN-2019 md.6/4, 6/5 |
| IMDG Kod eğitmeni olmayanlar, eğitici eğitimine katılıp başarılı olurlarsa **yalnızca görev 11 veya 12**'yi verebilir | YÖN-2019 md.13/2 |

### 7.2 Eğitici yükümlülükleri

| Bulgu | Kaynak |
|---|---|
| Müfredata uygun eğitim vermek | Y-2016 md.9/1-a |
| IMDG Kod ve ulusal mevzuatın öngördüğü doküman, materyal, teçhizat ve görsel araçları kullanmak | Y-2016 md.9/1-b |
| **Kursiyer devam çizelgelerine devamsızları işlemek ve çizelgeleri ad-soyad yazarak imzalamak** | Y-2016 md.9/1-c |
| Genel mesleki saygınlık ve etik kurallar çerçevesinde eğitim vermek | Y-2016 md.9/1-ç |

> **Sistem sonucu:** "imzalı yoklama esastır" kuralı (çatı §13) mevzuat dayanağına sahiptir — devam çizelgesini eğiticinin ad-soyad yazarak imzalaması **yasal yükümlülüktür**, iç tercih değil.

### 7.3 Diğer eğitim aileleri

| Bulgu | Kaynak |
|---|---|
| IBC / IGC / MARPOL 73/78 eğitimleri: **uzakyol birinci zabiti** ehliyeti + STCW gereğince kimyasal/ürün/gaz tankerlerinde çalışma yeterliliği | TY-2019 Ek-5/3.3 |
| CSS Kod eğitimi: **CTU Kod eğitici belgesi** sahibi verebilir | TY-2019 Ek-5/3.4 |
| Grain ve TDC Kod: **uzakyol birinci zabiti** ehliyeti yeterli | TY-2019 Ek-5/3.5 |
| IMSBC Kod: IMDG Kod eğitmeni olma şartlarını haiz + IMSBC eğitici eğitimi almış eğitmen | TY-2019 Ek-5/3.2 |
| Hurda yükler: TAEK veya yetkilendirdiği kuruluş eğitmenleri | TY-2019 Ek-5/3.6 |
| DGY (genel gözetim) eğiticisi: **mühendislik fakültesi mezunu + en az 5 yıl deniz gözetim tecrübesi** | DG-2020 md.14/6 |

---

## 8. Katılımcı ön koşulları ve muafiyetler

| Bulgu | Kaynak |
|---|---|
| **3 ay kuralı:** göreve yeni başlayan personel, işe girişinden itibaren **en geç 3 ay içinde** görev tanımına uygun eğitimi almak zorundadır. Bu süre zarfında **eğitim almış kişilerin yanında** görev yapabilir | YÖN-2019 md.10 |
| IBC/IGC/MARPOL gözetim yetkilisi: **herhangi bir mühendislik alanında lisans diploması** + ilgili eğitim seminerlerine katılım zorunlu | TY-2019 md.12/3 |
| **Muafiyet (mühendislik diploması):** Yönergenin yayımından önce bir veya birden fazla işletmede **toplam en az 1 yıl** deniz gözetim hizmeti verdiğini **sigortalı hizmet listesiyle** ispatlayan **ve** **1/7/2020 öncesinde** IBC/IGC/MARPOL eğitim seminerine katılıp başarılı olanlarda mühendislik diploması aranmaz; bunlar yenileme eğitimine de katılabilir | TY-2019 md.21/5 (Değişik: 28.02.2020) |
| **Muafiyet (DGY genel gözetim):** denizcilik lisans (güverte, deniz ulaştırma işletme müh., gemi makineleri işletme müh., gemi inşa müh., gemi ve deniz teknolojileri müh., gemi inşaatı ve gemi makineleri müh.), denizcilik ön lisans (deniz ulaştırma ve işletme, gemi inşaatı, gemi makineleri işletme) veya **mesleki ve teknik anadolu lisesi denizcilik alanı** mezunlarında Ek-3 eğitim şartı **aranmaz** | DG-2020 md.14/2 |
| Kara taşıtı sürücüleri kıyı tesisine girebilmek için geçerli **SRC-5** belgesine veya **görev 7** eğitimine sahip olmalıdır | YÖN-2019 md.9 |
| Tehlikeli Madde Deniz Gözetim Yetkilisi Belgesi almak isteyenler **görev 10** eğitimini eğitim kuruluşundan alır | YÖN-2019 md.5/3 |
| **Gece vardiyası kuralı:** eğitim alması gerekli personel, çalıştığı gece vardiyasının ardındaki sabah yapılacak eğitime **katılamaz**; dinlenme saatine müteakip eğitimlere katılabilir. Tesis işleticileri planlamada bunu dikkate alır | YÖN-2019 md.14/1 |
| Kıyı tesislerindeki eğitim planlaması, varsa tesiste görevli **TMGD ile koordineli** yapılır | YÖN-2019 md.14/2 |

> **Sistem sonucu:** DG-2020 md.14/2 muafiyeti, çatı §1'deki "belli bölümlerden mezunsa muaf olabiliyor" ifadesinin mevzuat karşılığıdır ve **bölüm listesi kapalı bir kümedir** — kural motorunda mezuniyet bölümü bazlı muafiyet tanımı gerekiyor.
> Gece vardiyası kuralı planlama tarafında **veri ihtiyacı doğurur**: katılımcının vardiya bilgisi olmadan bu kural zorlanamaz. En azından bir uyarı/onay kutusu olarak eğitim planına girmelidir.

---

## 9. Eğitim kuruluşunun (3E'nin kendisinin) yükümlülükleri

Bunlar müşteriye satılan özellikler değil, **3E'nin kendi uyumu** — sistemin bunları kolaylaştırması gerekir.

| Bulgu | Kaynak |
|---|---|
| Eğitim ortamı: yazılı ve görsel anlatım imkânı veren, **iklimlendirilmiş, temiz** ortam | Y-2016 md.13/a |
| Katılımcı ve eğiticilerin derslere devamını sağlamak ve **günlük yazılı kayıt tutmak** | Y-2016 md.13/b |
| Eğitim araç-gereçlerini temin etmek ve faal bulundurmak | Y-2016 md.13/c |
| Eğitimleri **30 kişiyi geçmeyecek** şekilde düzenlemek | Y-2016 md.13/ç |
| Eğitimleri yalnız **İdare tarafından yetkilendirilmiş eğitimcilere** verdirmek | Y-2016 md.13/d |
| Kayıtları **en az 3 yıl** saklamak | Y-2016 md.13/f |
| Eğitim bilgilerini **başlama tarihinden en az 3 gün önce** e-Devlet üzerinden İdareye bildirmek | Y-2016 md.13/g |
| Unvan, adres, ortak, hisse devri, yönetici, temsile yetkili şahıs, **eğitici kadrosu** ve benzeri her türlü değişikliği **15 gün içinde** İdareye bildirmek | Y-2016 md.13/j |
| Eğitim kuruluşu yetki belgesi için: IMDG Kod eğitici belgeli, **en az biri kadrolu olmak üzere iki eğitici** (liman tesisleri için kadrolu en az bir eğitici) | Y-2016 md.11/1-e |
| Eğitici başına gereken evraklar: eğitici belgesi, **istihdam sözleşmesi**, kadrolu eğiticinin **SGK bildirgesi**, **T.C. kimlik belgesi fotokopisi** | Y-2016 md.11/1-e |
| Eğitim yetki belgesi **5 yıl** geçerlidir; yenileme için sürenin dolmasından **3 ay önce** başvuru | Y-2016 md.12 |
| Yükümlülüklere aykırılık: idari para cezası + 1 ay düzeltme süresi → düzeltilmezse yetki **3 ay askıya alınır** → devam ederse **iptal** | Y-2016 md.16, 17 |

> **Sistem sonucu:** Y-2016 md.13/j (15 gün içinde eğitici kadrosu değişikliği bildirimi) doğrudan bir **görev üreticisidir**: eğitmen işe alındığında/ayrıldığında sistem 15 günlük bildirim görevi açmalıdır. Aynı şekilde eğitici belgesi ve yetki belgesi geçerlilikleri (5 yıl, yenileme 3 ay önce) kademeli bildirim kapsamına girmelidir. Md.13/f ve DG-2020 md.14/4 kayıt saklama süreleri, sistemdeki eğitim kayıtları için **asgari retention** demektir (audit retention'dan bağımsız).

---

## 10. Bakanlık bildirimi — iki farklı model

| Model | Kural | Kaynak |
|---|---|---|
| **Bildirim** (IMDG ve TY gözetim) | Eğitim başlama tarihinden en az **3 gün önce**; ders programı, eğitici ve kursiyer bilgileri; 13 görevden icra edilecek olan seçilerek | Y-2016 md.13/g; YÖN-2019 md.6/3 |
| **Onay** (DGY genel gözetim) | Eğitim programının içeriği, yeri, tarihi ve eğitici bilgileri **en az 15 gün önce** İdareye bildirilir. **İdare onayladıktan sonra** eğitim verilebilir. Onaylanmamış eğitimler **geçersiz sayılır** | DG-2020 md.14/8 |

> **Sistem sonucu — statü makinesi tek değil.** IMDG tarafında "Bakanlığa Bildirildi" bir kayıt işlemidir; DGY tarafında "Bakanlık Onaylı" gerçek bir onay kapısıdır ve onay gelmeden eğitim yapılamaz. Tasarımdaki tek statü akışı bu iki modeli karşılamıyor. Eğitim tanımında "bildirim tipi: bildirim / onay" alanı ve buna bağlı statü davranışı gerekiyor.
>
> **Terminoloji notu:** Y-2016 md.13/g "e-Devlet üzerinden UDHB Eğitim Kurumları Hizmetleri" derken, daha yeni olan YÖN-2019 md.6/3 "Kamu Uygulama Merkezi Sistemi (KUMS)" diyor. Sistemde KUMS esas alınmalı; operasyondan güncel ekran adı teyit edilmeli.

---

## 11. Mevzuat kaydı — kuralların sistemdeki yeri

*Karar: Sets, 25.07.2026 — **revize: 27.07.2026**.* Bu dokümandaki kurallar koda gömülmez; **mevzuat** adlı bir ana veri kaydına girer ve eğitim tanımı ona bağlanır.

> ⚠ **27.07.2026 revizyonu — kısıt seti kaldırıldı.** Bu bölümün ilk hâli mevzuat kaydına makine-okunur bir kısıt seti koyuyor, eğitim tanımının bunu **devralmasını** ve yalnız sıkılaştırabilmesini öngörüyordu. Kaldırıldı, çünkü **doğru doldurulamıyor**: bu dokümanın kendi §3 ve §4 tabloları aynı mevzuatın içinde eğitim başına farklı periyot ve süre gösteriyor — YÖN-2019 md.8 iki yıl der, md.5/2 ve md.5/4 görev 11 ve 12 için beş yıl der; TY-2019 Ek-5/2 on satırlık bir tablodur ve içinde iki ayrı periyot vardır. Mevzuat başına tek bir sayı bunların hiçbirini yalan söylemeden ifade edemez.
>
> İkinci gerekçe bakımdır: genelge veya değişiklik yayımlandığında türetilmiş her kısıt elden geçirilmek zorunda kalır. Kayıt artık çürümeyeni tutar.

**Mevzuat kaydının üç katmanı:**

1. **Künye** — ad, kısa kod, tür (yönetmelik/yönerge), RG veya Bakan Oluru tarih-sayı, resmî link.
2. **Bağlı dokümanlar** — ana metin, yönerge, **genelge**, değişiklik, ek; her biri kendi tarihi, sayısı, resmî bağlantısı ve dosyasıyla. Ana mevzuattan sonra yayımlanan her belge buraya bağlanır.
3. **Uyarılar** — eğitim tanımlanırken ekranda gösterilecek, **madde referanslı** hatırlatmalar.

**Uyarı ≠ kısıt.** Kayıttaki hiçbir alan bir eğitim tanımını reddetmez. Uyarı bir cümledir, bir sayı değil: *"Eğitim seminerleri 30 kişiyi geçmeyecek şekilde düzenlenir (md.13/ç)"*. Okuyan kişi limiti eğitim tanımına kendisi girer. Azami/asgari katılımcı, sınav eşiği, bildirim tipi ve süresi, yenileme periyodu, kayıt saklama süresi, eğitim süreleri — **hepsi eğitim tanımının alanıdır**.

**"MEVZUATTA YOK" da bir uyarıdır.** Bu dokümanın işaretlediği boşluklar (asgari katılımcı sayısı, DGY'de sınav şartı) kayıtta açıkça *"düzenlenmemiştir"* diyen bir uyarı olarak yazılır. Alanı doldurmaya çalışan kişiye *"böyle bir kural yok"* demek, boş bırakmakla uydurmak arasındaki farkı kuran şeydir.

**Zincir (lex specialis) çözümlenir.** TY-2019 md.17/4 açıkça *"bu Yönergede yer almayan hususlarda Y-2016 ve YÖN-2019 hükümleri geçerlidir"* der. Bu cümle `regulation_fallbacks` tablosuna sıralı olarak yazılır; bir eğitim TY-2019'a bağlandığında ekran **TY-2019'un kendi uyarılarını, ardından zincirden gelenleri** gösterir — her devralınan satır geldiği metnin koduyla işaretli.

> ⛔ **05.08.2026 revizyonu — zincir tablosu geri geldi** *(Sets)*. Bu satırın önceki hâli şuydu: *"bu, TY-2019'un uyarı listesinde bir satırdır. Otomatik çözümlenen bir zincir tablosu yoktur."* Gerekçe: **"mevzuatlar birbirine zincirleme bağlı gidiyor, güncel çıkan sadece atıf ile bazı değişiklikler içerebiliyor"** — atıfı takip edemeyen bir kayıt, yürürlükte olanı gösteremez.
>
> ⚠ **Ne değişmedi:** zincir **yalnız UYARI taşır.** Hiçbir limit, eşik, süre veya periyot zincirden türetilmez (AD-27, kırmızı çizgi 14). 31.07.2026'da kısıt setinin kaldırılma gerekçesi — mevzuat başına tek sayı yalan söylüyor — aynen geçerli ve geri alınmıyor. Zincir *"bu kişi başka ne okumalı"* sorusunu cevaplar, *"azami kaç kişi"* sorusunu değil.
>
> ⚠ Günlük karşılığı: **bildirim süresi TY-2019'da hiç geçmez.** Üç günlük süre Y-2016 md.13/g'dedir; yalnız özel metni okuyan onu hiç bulamaz.
>
> ⚠ **Döngü yasak.** Bir metin kendine atıf yapamaz (DB CHECK); A→B→A gibi uzun döngüler yazılmadan önce reddedilir. İki metin birbirini genel mevzuat ilan edemez.

**Genişleme:** yeni bir eğitim ailesi (TMGD, SRC…) eklemek = yeni mevzuat kaydı + uyarıları + dokümanları + eğitim satırları. Kod değişmez.

---

## 11.5 Müşteri firmanın yetki belgeleri (EGT-111)

*Ölçüm: 12.08.2026 — metinden okundu, ezberden yazılmadı.* Firma açılırken sorulacak «hangi yetki belgeleriniz var?» sorusunun **seçenek listesi** budur. ⚠ Bunlar **3E'nin kendi eğitim yetki belgesi değildir** (o §9'da); müşterinin sahip olduğu belgelerdir ve müşteri **beyan eder** — sistem hiçbirini doğrulamaz.

### FİRMAYA verilen belgeler — listeye girecek olanlar

| Belge | Kim düzenler | Süre | Madde |
|---|---|---|---|
| **Deniz gözetim işletme yetki belgesi** | İdare (Deniz Ticareti GM) | **5 yıl** | DTGHY md.5/1, md.5/6 |
| **Tehlikeli yük deniz gözetim yetki belgesi** | TMKTDGM | **5 yıl** | DTGHY md.4/i, md.5/5, md.9/1-c |
| **Kıyı Tesisi Tehlikeli Yük Uygunluk Belgesi (TYUB)** | İdare | **5 yıl** | TYDTYE md.4/t, md.5/1, md.5/3 |
| **Yeşil Liman Sertifikası** | Bakanlık | metinde yok | TYDTYE md.5/6 |
| **Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi (TMFB)** | Bakanlık | metinde yok | ADR-Yön md.4/bb |
| **TMGDK yetki belgesi** (danışmanlık kuruluşu) | Bakanlık | metinde yok | ADR-Yön md.4/ee |
| **Karayolu taşımacı yetki belgesi** (C1·C2·K1·K2·L1·L2·M1·M2·N1·N2·P1·P2) | Bakanlık | Karayolu Taşıma Yön. | ADR-Yön md.4/u |

### KİŞİYE verilen belgeler — firma listesine GİRMEZ

⛔ Karıştırılmamalı: bunlar personelin belgesidir, firmanın değil. Firmanın personel kaydında dururlar (sertifika), yetki belgesi listesinde değil.

| Belge | Madde |
|---|---|
| Tehlikeli yük deniz gözetim yetkilisi | DTGHY md.4/ı, md.6 |
| Tehlikeli Madde Deniz Gözetim Yetkilisi Belgesi (**görev 10 eğitimi şartı**) | YÖN-2019 md.5/3 |
| Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı (TMGD) sertifikası | ADR-Yön md.4/çç |
| SRC5 — Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitim Sertifikası | ADR-Yön md.4/ff |

### ARACA verilen belgeler — kapsam dışı

ADR Uygunluk Belgesi (md.4/a), Taşıt Uygunluk Belgesi (md.4/z), Taşıt Durum Tespit Belgesi (md.4/y). Bunlar filo kaydıdır; eğitim otomasyonunun konusu değildir.

### Yan bulgular

- ⚠ **Gözetim yetki belgesi, gözetim HİZMET ALANLARINI da tanımlıyor** (DTGHY md.7): gemiye dair beş alan (alım-satım, kiraya giriş-çıkış, yakıt/yağ ölçümü, yük miktarı, söküm) ve yükleme/boşaltmaya dair dört alan (gemi yükleme/boşaltma/aktarma, liman ve tank sahası, konteyner stok/istif emniyeti, yükleme öncesi kontrol). «Firma hangi alanda çalışıyor» sorusunun mevzuattaki karşılığı budur.
- ⚠ **Kıyı tesisinde muafiyet:** IMDG Kod kapsamında yetkilendirilmiş TMGD istihdam eden ya da TMGDK'dan hizmet alan kıyı tesisleri **ayrıca TMFB almaz ve ADR kapsamında TMGD istihdam etmez** (TYDTYE md.6/1). Yani iki belge birbirinin yerine geçebiliyor — liste bunu bilmek zorunda değil ama ekran «neden bu yok» sorusuna cevap verebilmeli.
- ⚠ **Yenileme süreleri farklı:** deniz gözetim yetki belgesi **90 gün** önce (DTGHY md.13/3), 3E'nin kendi eğitim yetki belgesi **3 ay** önce (Y-2016 md.12). Aynı şey değil, aynı sayı değil.

### ⛔ MEVZUATTA YOK / okunmadı

- **Süre bilgisi olmayanlar:** Yeşil Liman Sertifikası, TMFB ve TMGDK yetki belgesi için geçerlilik süresi okunan maddelerde geçmiyor. Ekran süreyi **isteğe bağlı** sormalı; sabit bir süre varsayılamaz.
- **Henüz okunmadı:** RID (demiryolu) ve havayolu yönetmelikleri. İkisinde firma düzeyinde ek bir yetki belgesi olup olmadığı doğrulanmadı — liste kapalı sayılmamalı.

## 12. Kapanan kararlar (Sets, 25.07.2026)

| Konu | Karar |
|---|---|
| **Sınav tekrar hakkı** | **Yok.** Başarısız katılımcı eğitimi baştan alır. Mevzuat yasaklamadığı için parametre olarak modellenir, varsayılan "tekrar yok". |
| **Sınav zorunluluğu (DGY dahil)** | 3E merkezî karar vermez. Eğitim tanımında `sınav gerekli mi / asgari soru / süre / asgari puan` alanları bulunur; mevzuat kaydı alt sınırı **madde referanslı bir uyarı olarak hatırlatır** (IMDG ve TY gözetimde ≥25 soru, ≥70 puan), DGY'de mevzuat sessiz olduğundan operasyon serbesttir. ⛔ *"Dayatır"* fiili 25.07.2026'nın kararıydı; **AD-27'nin 27.07.2026 revizyonuyla kaldırıldı** — mevzuat kaydı hiçbir eğitim tanımını reddetmez. |
| **Sertifika — belge bakanlıkta, kod bizde ve görünür** | Sertifikayı **bakanlık üretir**. 3E kendi sertifika belgesi üretmez/şablonlamaz. Bakanlık **sertifika numarası + veriliş tarihi + geçerlilik** sistemde saklanır: (a) denetimde "bu eğitimi verdik, bildirdik, bakanlık bu sertifikayı düzenledi" kanıtı, (b) ileride bakanlık API'si açılırsa doğrulama entegrasyonunun anahtarı — provider eklemeye bakar. **Sertifika kodu müşteriye gösterilir** (kendi personelinin kodları) **ve katılımcıya kendi kodu gösterilir**; her gösterimin yanında zorunlu disclaimer: *"Karar verici Bakanlıktır; güncel geçerlilik durumu Bakanlık sisteminden kontrol edilmelidir."* Belgenin kendisi sistemde tutulmaz ve gösterilmez — geçerliliği anlık doğrulama imkânımız yok. |
| **Eğitim kaydı** | Kalır ve **katılımcıya görünür**: hangi eğitim, ne zaman alındı, ne zamana kadar geçerli. Yenileme takibi, süre dolan personel dashboard'u ve satış fırsatı motoru buna dayanır. |
| **Yenileme başvurusunda mevcut sertifika yüklemesi** | **Zorunlu kalır.** YÖN-2019 md.8 gereği süresi geçmiş kişi yenileme eğitimi alamaz, baştan tam eğitim gerekir; bakanlığa doğru başvuru yapabilmek için mevcut sertifikanın kontrol edilmesi şarttır. |
| **"Eğitim tamamlandı" kapısı** | İmzalı yoklama + sınav sonuçları + çelişki çözümü + KUMS işlem kanıtı. Sertifika üretimi bu kapının parçası değildir (bakanlıkta). |
| **Gece vardiyası kuralı** | Uyarı seviyesinde. Program oluşturma / eğitmen atama ekranında planlamacıya gösterilir; katılımcı vardiya verisi toplanmaz. |
| **Zorunlu eğitim evrakları** | Evrak/gereklilik motorunun (AD-24) kapsamına **eğitim tanımı** da girer: eğitim dokümanı, sınav dokümanı, yoklama dokümanı vb. eğitim başına tanımlanır; eksik olanlar operasyon yöneticisine **görev** olarak düşer. |
| **TMGD / SRC** | TMGD ikinci adım; SRC muhtemelen kapsama girecek, henüz net değil. Mevzuat kaydı yapısı ikisini de kod değişikliği olmadan karşılar. Bu tarama IMDG + deniz gözetim ile sınırlı tutuldu; TMGD kendi kural seti çıkarıldığında eklenecek. |

**Hâlâ açık — dış teyit bekliyor:** asgari katılımcı sayısı (hiçbir metinde yok; parametrik, bakanlık/operasyon teyidi bekliyor) · KUMS'un güncel ekran/servis adı (Y-2016 "e-Devlet UDHB Eğitim Kurumları Hizmetleri", YÖN-2019 "KUMS" diyor; operasyondan teyit).